User Experience Design (UXD) คืออะไร ทำไมคนชอบเข้าใจผิด !?

เชื่อว่าศัพท์ต่าง ๆ สำหรับคนทำเว็บไซต์ เว็บดีไซน์ ไม่ว่าจะเป็น UI (User Interface), UX (User Experience), UXD (User Experience Design) สร้างความสับสนให้หลาย ๆ ไม่มากก็น้อยครับ จริง ๆ แล้วคำพวกนี้แตกต่างกันอย่างมาก

ในวันนี้เราจะมาดูกันว่า UX Design คืออะไรกันแน่ และการเป็น UX Designer ต้องรู้อะไรบ้าง ไม่ใช่เพียงแค่ตั้งตำแหน่งตัวเองเป็น UI/UX Designer แต่ไม่รู้จักงานของสาย UX อย่างถ่องแท้ครับ

UXD (User Experience Design)  คือ ทุกมุมมองที่ยูสเซอร์ได้มีปฏิสัมพันธ์กับบริษัท, สินค้า, และบริการ –  JAKOB NIELSEN (ซ้าย) และ DON NORMAN (ขวา)

what-is-uxd-01

จากนิยามข้างต้นของสองปรมาจารย์ด้าน UX Design (Don Norman เป็นบุคคลที่สร้างคำว่า User Experience เพื่อให้โลกได้หันมามองกระบวนการออกแบบเสียใหม่โดยมีผู้ใช้เป็นศูนย์กลาง)  มันดูสั้นและกว้างจนเหมือนจับใจความอะไรไม่ได้เลยใช่ไหมครับ

user experience design space
จักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาลคือโลกของ UXD ที่เราเข้าใจมันไม่ได้ทั้งหมด

โดยส่วนตัว ผมก็เห็นด้วยกับคำนิยามที่กินรวบเช่นนี้ครับ เพราะ UX Design (UXD) เป็นจักรวาลอันกว้างใหญ่ในโลกของงานออกแบบที่ไม่ที่สิ้นสุด ไม่มีประมาณ ไม่ว่าใครจะพยายามพูดหรือให้คำจำกัดความใดๆ ก็ถูกต้องครับ แต่ไม่ใช่โดยตัวทั้งหมดของความหมายที่แท้จริง

ดังนั้นแล้วการอธิบายให้เข้าใจในความหมายของคำว่า UXD เราควรมองอีกด้านหนึ่งที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดว่ามันคือ UXD น่าจะดีกว่าครับ

UX Design ไม่ใช่ UID (User Interface Design)

what-is-uxd-02
UXD ≠ UI

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าการออกแบบปุ่มให้สวยงาม หรือ การออกแบบเว็บฟอร์ม (Web form) เพื่อให้ยูสเซอร์ได้กรอกใช้งานคือสิ่งเดียวกันกับ UXD แต่ในความเป็นจริงแล้ว UID (User Interface Design) เป็นแค่ส่วนหนึ่งของ UXD เท่านั้นเองครับ เพียงแต่ว่า ถ้าเป็นการออกแบบเว็บไซต์หรือ application UID อาจมีความสำคัญลำดับต้นๆ เมื่อเทียบกับองค์ประกอบโดยรวมของ UXD

what-is-uxd-03
UXD รวมถึงงาน coding + programming

อีกเหตุผลเพราะว่า UXD ไม่ได้เป็นงานที่เกี่ยวข้องกับแค่ designer แต่ยังต้องอาศัยความร่วมมือของ developer เพื่อรังสรรค์และใส่ชีวิตให้กับ UI ตามที่ designer ได้ออกแบบมา ดังนั้นแล้วโปรแกรมมิ่ง (coding) จึงถือเป็นส่วนหนึ่งของ UXD อย่างที่ไม่ควรมองข้ามและเข้าใจผิดครับ

UX Design ไม่ใช่ขั้นตอนของกระบวนการ

user experience design checklist
UXD ≠ เช็คลิสต์กระบวนการ

หากเราคิดว่า ​UXD เป็นเช็คลิสต์การกระทำที่มีลำดับขั้นตอนอย่างชัดเจนว่าต้องทำ 1 แล้วไป 2, 2 แล้วไป 3 และมีจุดสิ้นสุด คงจะไม่พบในโลกความเป็นจริง เพราะ ​UXD เป็นความพยายามอย่างต่อเนื่องที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับยูสเซอร์, สังเกตพฤติกรรมการใช้งาน แล้วนำไปพัฒนาสินค้าและบริการ ในบางครั้งขั้นตอนที่ 1 ยังไม่เสร็จอาจต้องเริ่มขั้นตอนที่ 2 หรือกลับมาทำซ้ำขั้นตอนเดิมใหม่อีก

UX Design ไม่ใช่เทคโนโลยี

ipad user experience design
UXD ≠ หน้าจอคอมพิวเตอร์หรือเทคโนโลยี

หลายคนอาจจำกัดคำนี้อยู่เพียงแค่หน้าจอคอมพิวเตอร์หรือสมาร์ทโฟน ที่จริงแล้ว อะไรก็ตามที่ยูสเซอร์มีปฎิสัมพันธ์ด้วยแล้วล่ะก็ นั่นคือเราสามารถใช้ความรู้เรื่อง ​UXD เข้ามาประยุกต์เพื่อบริหารจัดการหรือแก้ไขปัญหาให้กับยูสเซอร์ได้ทั้งนั้น

ไม่ว่าจะเป็นสินค้า, ระบบ, หรือบริการที่ยูสเซอร์หรือลูกค้าจะต้องประสบหรือใช้งาน ทุกสิ่งต่างก็มีความจำเป็นในเรื่อง ​UXD

UX Design ไม่ใช่ Usability (ความสามารถในการใช้งาน)

what-is-uxd-08
UXD ≠ Usability

หากเอาแค่ยูสเซอร์สามารถใช้งานเว็บของเราได้แล้ว ก็ไม่เพียงพอกับคำว่าผลิตภัณฑ์นั้นประสบความสำเร็จด้าน ​UXD สิ่งที่นอกเหนือจากนั้นที่เราต้องคำนึงถึงอีก ไม่ใช่แค่ให้ใช้งานได้เท่านั้น (Usability) แต่ต้องรวมถึงการใช้ทรัพยากรที่เหมาะสมในการออกแบบ (Resource) , ความสามารถในการเรียนรู้ (Learnability), การตอบสนองด้านอารมณ์และพฤติกรรมต่อสินค้าและบริการ (Emotional and Behavioral Response)

ดังนั้นการวัดความสำเร็จของ UXD จึงไม่สามารถพึ่งพาเพียงแค่การดูค่าตัวเลขยอดการดาวน์โหลดหรือจำนวนคนเข้าชมเว็บต่อวัน (pageviews) แต่ต้องใช้วิธีการเฝ้าสังเกตหรือทดสอบยูสเซอร์ให้ใช้งานผลิตภัณฑ์หรือบริการจริงๆ (User Testing)

UX Design ไม่ใช่แค่สนใจเกี่ยวกับยูสเซอร์

UX Design is not user
UXD ≠ ยูสเซอร์

ถ้าให้ผมถามว่า เราออกแบบเว็บหรือ app เพื่อใคร หลายต่อหลายคนจะตอบว่า ก็เพื่อยูสเซอร์ซิ นั่นก็เป็นคำตอบที่ถูกต้องครับ แต่ไม่ทั้งหมด เพราะจริงๆ แล้ว ​งานออกแบบที่ดีจะต้องตอบสนองทั้งความต้องการของยูสเซอร์และเป้าหมายของธุรกิจด้วยครับ

งานออกแบบจะอยู่ยั่งยืนได้ต้องอาศัยน้ำหล่อเลี้ยงค้ำจุนเพื่อพัฒนาต่อยอดซึ่งมาจากผลกำไรที่บริษัทได้รับ หากเอาแค่สวยงามสนองความต้องการของตัว ​designer เองแล้ว ผมมองว่ามันก็แค่งานศิลปะที่ทำไว้ให้คนได้มาดูแล้วก็เดินจากไปไม่หันมามองอีก

UX Design ไม่ใช่เป็นงานของ Designer แต่เพียงผู้เดียว

what-is-uxd-06
UXD ≠ Designer

ลองสมมติว่า designer ออกแบบเว็บไซต์สำหรับขายสินค้าออนไลน์อย่างสวยงามและใช้งานง่าย ปรากฏว่าพอลูกค้าส่งคำสั่งซื้อ กลับได้รับสินค้าล่าช้า เวลาจะเคลมสินค้าหรือสอบถามข้อสงสัยก็ติดต่อแผนกลูกค้าสัมพันธ์ได้ยากมาก ช่องทางจ่ายเงินก็มีให้เลือกไม่มาก

สรุปแล้วลูกค้ามีประสบการณ์ที่ดีในการเลือกดูสินค้าบนเว็บไซต์ แต่พอกระบวนการนอกหน้าจอ มันเป็นประสบการณ์ที่แย่เอามากๆ ดังนั้นทุกๆ ฝ่ายในบริษัทหรือองค์กรจึงมีความเกี่ยวข้องกับ UXD ทั้งสิ้นเลยครับ

แล้วอะไรคือ ​UX Design

ก็คือทั้งหมดตามที่ผมได้กล่าวมานั่นแหละครับ เพียงแต่เราไม่สามารถนิยาม UXD ด้วยหัวข้อเพียงข้อเดียวได้เท่านั้นแหละ

ส่วนผสมของ UXD อาจสามารถเขียนได้บางส่วนดังนี้ครับ:

what-is-uxd-07

UXD = เป้าหมายธุรกิจ + ความต้องการของยูสเซอร์+ UI + กระบวนการเบื้องหลัง (Back-end process)+ ความสามารถในการใช้งาน (Usability) + ความมีประโยชน์ใช้สอย, ความสามารถในการเรียนรู้ (Learnability) + ความดึงดูดตาดึงดูดใจ (Desirability)+  คุณค่า (Value) + ความน่าเชื่อถือ (Creditability)+ การเข้าถึงทุกคน (Accessibility)+ …

ไม่มีใครสามารถเขียนสูตรของ ​UX Design ออกมาได้ครบถ้วนสมบูรณ์หรือทำทุกองค์ประกอบให้ดีเลิศได้ในคราวเดียว แต่เราสามารถค่อยๆ หยิบเอาแต่ละเรื่องมาเล่า แล้วใส่เป็นจุดเด่นของสินค้าและบริการของเราได้ เพียงแต่ว่าสิ่งนั้นและเวลานั้นเราจะเลือกอะไร?

สำหรับท่านที่สนใจอ่านเรื่อง UX Design เพิ่มเติม ผมขอแนะนำบทความสรุปเนื้อหาดี ๆ จากงาน UX Talk ที่เพิ่งจัดขึ้นครับผม ซึ่งสรุปมาได้ดีมาก ๆ ความรู้ครบเหมือนไปงานเองเลย:

สุดท้ายนี้ สามารถมาพูดคุยกันได้ในส่วน Comment ด้านล่าง หรือใน Designil Facebook Page ครับผม 🙂 มีอะไรดี ๆ มาแชร์กันได้ หรือสงสัยอะไรมาพูดคุยกันครับ

อ้างอิง:

  • https://www.smashingmagazine.com/2010/10/05/what-is-user-experience-design-overview-tools-and-resources/
  • https://www.nngroup.com/articles/definition-user-experience/
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Don_Norman
  • https://mashable.com/2009/01/09/user-experience-design/



About Author

0 Comment

Leave a comment